D van DEFILÉ

De koning geeuwt 

weekblad ‘de nieuwe’, 26 juli 1974, reportage nationaal defilé 21 juli, foto Edgard Alsteens


Er liep vorige zondag aan het Heizelstadion een vader rond die zijn zoontje niet in een gele, wel in een driekleurige trui had gestoken. Voor hem tenminste speelde het nationale feest zich niet af in Vincennes, maar aan de Heizel, waar de koning andermaal een gedeelte van zijn troepen schouwde. Het publiek was gelokt met de attente verzekering dat het defilé een half uur werd vervroegd om vaderlanders en militaristen en/of ministers en diplomaten eerst het koningspaar en vervolgens ook nog Eddy Merckx toe te juichen. Maar je moest de soepel geëvacueerde koning zelf zijn, of minstens in de 19 gemeenten wonen om na afloop van de legerparade Patrick Sercu zijn spurt nog frauduleus te zien winnen. Het gros van de bevolking was dan ook voor alle zekerheid thuisgebleven. Weinigen zijn zo geciviliseerd dat ze met trots omhoogkijken naar zes fouga-vliegtuigen die niet zomaar ordinaire rook uitstoten, maar wel een zwarte, gele en rode walm.

Toen ik negentien was, werden meisjes nog niet aangezocht voor het leger. Dus had ik niet alleen geen zin, maar ook geen káns om enige militaire kennis op te doen. Waarmee dan ook verontschuldigd wordt dat ik alleen maar weet dat het leger is ingedeeld in land-, zee- en luchtmacht. Voor het volgen van het defilé op 21 juli was dat geen bezwaar. De verklarende nota van de informatiedienst van het ministerie van landsverdediging klopte, verheugend exact: wie op die papieren, in aantal en al, aangekondigd  werden, kwamen ook inderdaad voorbij, in de lucht of over de grond, en in de juiste volgorde. Ik werd dan ook niet eens in verwarring gebracht door de  vaststelling dat ‘Twee compagnies van het 2de Bataljon Jagers te voet’ gemotoriseerd waren en ik struikelde ook niet over de woorden toen ik merkte dat ‘Een Fuselierscompagnie met AMX van het 1ste Bataljon Karabiniers Wielrijders’ in tanks voorbij rolde. Als de nota het zo aankondigde, zou het wel zo zijn en weet ik veel hoe onze troepen zich aanpassen aan de technische vooruitgang.

Mijn belangstelling bij deze eerste zo rechtstreekse confrontatie met ons militair arsenaal was overigens heel wat groter dan die van Boudewijn I. Ik durf er geen eed op doen, maar ik heb toch genoteerd dat na het passeren van ‘Een compagnie à twee pelotons’ van de ‘Infanterieschool’, de koning, beleefd achter zijn witte handschoen, een geeuw onderdrukte. Of kuchte hij maar? – vreemd, in die warme zon. Maar hoe zou je zelf zijn. Jaar in, jaar uit sta je daar op 21 juli naar een soortgelijk gedoe te kijken en de laatste jaren verandert zelfs de minister van landsverdediging niet meer.

De gesprekken Boudewijn I – Vanden Boeynants moeten geen hoge toppen geschoren hebben, de koning wendde zich hoofdzakelijk tot VDB om even in diens programmaboekje te mogen meekijken, de stumperd had er niet eens zelf een gekregen. Zo niet Fabiola: vanaf het eerste vliegtuig tot na de laatste tank was zij in een geanimeerd gesprek gewikkeld met de dame naast haar, die ons niet nader werd voorgesteld. Ik durf te betwijfelen dat de koningin een blik heeft gegund aan de gloriestukken van het defilé, als daar waren ‘het lichte gepantserde verkenningsvoertuig Scimitar’, de ‘tanktransporteur MAN-DAF’ en ‘het systeem Epervier’, dat op een vrachtwagen lag geëtaleerd en een systeem bleek te zijn ‘voor de verkenning van het slagveld dat gebruik maakt van een luchtvaartuig zonder piloot’. Een echte kletskous, die koningin van ons – tenzij zij het opzettelijk deed, om duidelijk te maken dat ze niet zo’n behoefte had aan al dat sabelgekletter.

De diplomatieke tribune was goed gevuld. De ministeriële en parlementaire stoelen niet. Gelukkig maar dat Senaatsvoorzitter Harmel waardigheid voor tien aan de dag legde. Minister van Nationale Opvoeding De Croo stal de show – wat waarschijnlijk de bedoeling van zijn toch niet zo noodzakelijke komst was. Liever dan zijn drukte was mij het bijna kinderlijk toekijken van Herman Vanderpoorten, in de wandel minister van Justitie.

Maar het was dan ook een schoon spektakel, daar kan je niet onderuit. Leuke S-58 Sikorsky helikopters met een rode buik, eenentwintig Alouettes II als een leger bromvliegen, de Koninklijke Escorte te paard die inderdaad wel beter in een parade dan in krijgsgewoel tot haar recht zal komen, de toplui van het leger groetend rechtstaande op de zit van hun jeeps, twee compagnies van het 5de Liniebataljon met dikke sjaals om in het midden van de zomer, een pracht van een tamboer-majoor ter inleiding van de ‘Muziekkapel van de Zeemacht’, toch nog overtroefd door de trommelaar met luipaardvel van de ‘Muziekkapel van de Luchtmacht’. Maar op zijn beurt zou die het zeker hebben moeten afleggen tegen Coremans, burgemeester van Brussel, als die het in zijn gevederde hoofd had gehaald om mee op te stappen in plaats van op de tribune te blijven pronken. Want de burgemeester had beslist de mooiste steek in den lande.

En zoals het in iedere rechtgeaarde stoet behoort, ook hier majoretten: opleidingsgroepen in sportkledij, witte broekjes met daarboven, per detachement, een zwart, een geel, een rood truitje. Arm in arm en applaus van het publiek. Als je ’t mij vraagt, werd de boel op het einde iets te gortig: die aanrollende tanks toonden zich al te strijdlustig, hun lawaai creëerde een gevaarlijke sfeer en wie weet heeft koningin Fabiola haar vriendin toen niet eens meer verstaan. De ‘Muziekkapel van de Gidsen’ heeft het echter allemaal goed opgevangen: de twee takeltanks Leopard waren de Koninklijke Tribune nog niet goed voorbij, of zij zetten heel wat vriendelijker muziek in.

Neen, ik geloof niet dat de soldaten er zoveel liever dan de koning bij waren. Hun enthousiasme was niet helemaal je dát en ik heb er zelfs een gezien die een contestant moet geweest zijn. Ik geloof dat het er eentje was van het ‘Detachement ENTAC-jeeps van de Anti-Tank Compagnie van het Regiment Para-Commando’; hij zat in zijn jeep ostentatief chewing gum te kauwen. En dat terwijl hij net zoals zijn kameraden na het defilé toch ook een blik drank en een taartpunt moet hebben gekregen. Even voorbij het Heizelpark zaten ze daarvan te snoepen, met tussendoor een sigaret om hun plankenkoorts helemaal te vergeten, boven op hun tanks met de mooie namen: Caesar, Beowulf, Ambiorix, Brabo, Clovis, Childerik, Albrecht.

Ik heb naar het 21 juli-defilé gekeken als naar een carnavalstoet. Jammer genoeg was het defilé wél ernstig bedoeld. De koning daar onder zijn baldakijn is geen operettefiguur en de burger Vanden Boeynants naast hem heeft al die rottuigen met uw en mijn eigen geld betaald. Grappig dan dat het defilé dit jaar besnoeid werd, kwestie van brandstof te besparen: meer voetvolk en minder motoren. Als ze dan toch wilden besparen, hadden ze net zo goed van de gelegenheid kunnen profiteren om het hele gedoe af te gelasten – maar zelfs dan was de besparing nog een habbekrats geweest in vergelijking met de oeverloze verkwisting die het hele leger in dit land is. Diezelfde dag ’s avonds en de daaropvolgende dagen rolden net dezelfde tanks door Nicosia en vlogen identieke Mirages over Cyprus. Ze moesten ze officieel verbieden, die moordtuigen, in plaats van ze officieel met welbehagen te showen.

“Want de verteller zet een waar verhaal graag naar zijn hand.”

Brigitte Raskin